La teleferica dal Titlis
Prest 7 km cabel ed ina suletta pitga en il mez, d'in spunda d'Engelberg fin sut il Titlis.
Al Titlis ves’ins enturn l’orizont senza sa muventar dal lieu: durant l’ultima ascensiun gira la cabina enturn sasezza. Il 1992, tenor il Dicziunari istoric da la Svizra, daventa il Rotair la prima pendiculara dal mund cun ina cabina che gira. Al cumenzament girava be il palantschieu sut ils pes dals passagiers; dapi las novas cabinas dal november 2014 gira l’entira cabina, tenor Wikipedia.
Ir enavant en etappas
Da Engelberg, sin radund milli meters, sa fa la muntada en plirs pass. Ina funiculara sa schlaussa sin la Gerschnialp gia dal 1913. Il 1927 surpiglia ina teleferica fin al Trübsee, sin 1796 m; sulet in’autra teleferica svizra aveva survegnì sia concessiun avant ella, remartga il Dicziunari istoric. La lingia vegn prolungada il 1965 fin a Stand (2428 m), e dus onns pli tard fin sin il Klein Titlis (3032 m). Oz mainan cabinas da teleferica e telefericas ils giasts dad Engelberg a Stand, e da là fa il Rotair il davos sigl. Ina nova lingia, averta il 2025 per il material, po er transportar passagiers dapi il 2026, surtut durant la transfurmaziun dal Rotair.
La muntogna
Il Titlis culmina a 3238 m, tranter Obwalden e Berna. Tenor il Dicziunari istoric, Renward Cysat al considerava il 1661 sco il pli aut culm dal pajais, e Gabriel Walser, autur da chartas, fa il medem en 1767. Ils emprims che èn muntos sin el, a la fin da fanadur 1744, èn quatter frars laics, umens da l’urden senza ord dal claustra benedictin dad Engelberg. Da la vart dal nord cuverna anc in vadret; tenor Wikipedia pudess el esser svanì en var ventg onns. Sin il spitg visitan ins ina grotta chavada en il glatsch, e dapi il december 2012 maina ina punt pendenta, presentada sco la pli auta d’Europa, lung la grippa.
Sin la charta
La charta cumpiglia tut quests pass en ina suletta lingia: ina teleferica da bunamain 7 km, che parta da la costa opposta, davent dad Engelberg, e sa ferma sut il spitg. Sias duas cabinas sa cruschan a mesa via, sper l’unica pitga, e na sa volveran betg sin sasezzas. Las staziuns intermediaras, da la Gerschnialp fin Stand, n’èn betg qua. Ils vehichels da la charta èn qua per giugar: els na suondan nagin urari e na mussan betg nua ch’ils vairs sa chattan. Per viagiar guarda ils uraris uffizials; e sche ti vuls che la charta fetschia dapli, scriva a nus, nossas colliaziuns èn sisum sin la pagina.
Funtaunas: Dicziunari istoric da la Svizra, artitgel «Titlis»; Wikipedia, artitgels «Titlis» (englais) e «Bergbahnen Engelberg-Trübsee-Titlis» (tudestg).