Richterswiler Räben
Ravas cun char alv e cun pel violetta, cultivadas per vegnir chavadas or sco lanternas. A Richterswil las fa la Räbechilbi defilar mintga november, sculptadas cun motivs ed illuminadas d'ina chandaila. Ellas vegnan era mangiadas sco verdura e, fermentadas, sco cumpota da ravas.
Ina saira da november a Richterswil explodescha ina racheta en il tschiel: quai è il signal, ils vischins stizzan lur lampas. Paucas minutas pli tard, a las 18.30, in segund petard dat il start al cortegi. A la testa marschan dunnas vestgidas en nair; davos ellas avanzan, en la stgiradetgna, ravas sculptadas ed illuminadas dadensvart.
Origin
La rava è ina rava d’atun cun charn alva e cun pel violetta, ch’è stada ditg ina vivonda da basa. Seminada suenter la racolta da granezza, vegneva ella raccolta l’atun, cur che paucas autras vivondas eran abundantas, e turnava magari mintga di sin maisa. Las lanternas èn pli novas. Tenor l’Uffizi federal da cultura, che quenta ils cortegis da ravas da Turitg tranter las tradiziuns vivas da la Svizra, dateschan las emprimas observaziuns segiras da defiladas dals onns 1920, en l’Oberland turitgais; avant portava mintgin senza dubi sia lanterna da sia vart. A Richterswil vul la legenda ch’il 1850 hajan puras dal Richterswilerberg illuminà uschia lur via vers l’uffizi da la saira. Ils folclorists han dementi ella: nagut attesta la festa avant il 1880, sco er nagins uffizis da la saira en il vitg durant il 19avel tschientaner.
Cultura
La rava vegn oz cultivada surtut per decoraziun. Per la suletta Räbechilbi vegn plantada e raccolta mintg’onn circa 30 tonnas. Ins evida las ravas, intaglia ornaments, glinas, sulegls u anghels en lur paraid, lura fa ina chandaila glischir il motiv. Las societads localas impundan millis d’uras per quai: lur gronds motivs en trais dimensiuns cumbinan tschients ravas sin puntanadas.
A maisa
La rava na serva betg mo per dar glisch. Fin il davos tschientaner, rememora radio SRF, era ella ina verdura cumina; ses odur da zulper svanescha cun cuschinar, ed ina béchamel la mida anc pli loma. Ins la conservescha er cun fermentaziun, sco il giabus: tagliada en fils gross e ensalada, dat ella la rava ensalada, che ins mangia criva sco salata u cotga cun charn-piertg e liongias, tut l’enviern, davent dal october. Anc uss vegn vendì circa 1000 tonnas ad onn en Svizra.
Oz
Organisada dapi 1908 da la societad da svilup local, la Räbechilbi reunescha mintg’onn 1000 fin 1200 participants e bun 20 000 aspectaturs. Circa 50 000 chandailas illuminan il cortegi, che fa ina giada e mez in gir d’in kilometer en circa in’ura, entant che ils vischins ornain lur fatschadas cun ravas.
Funtaunas: Uffizi federal da cultura, Las tradiziuns vivas en Svizra, fegl «Räbenlichter-Umzüge» e sia descripziun detagliada (2024); Patrimoni culinar svizzer, fegl «Compota da ravas e crut asch»; Radio SRF 1, «Betg mo Räbeliechtli: Co cuschinar cun la verdura da bulba» (2024).