La lingia IC1
Il tren che traversa la Planira, da Genevra a Son Gagl, sur Losanna, Berna e Turitg.
Il 12 da december 1982 cumenzan las grondas staziuns svizras a batter il tact: mintga ura parta il tren per ina medema citad a la medema minuta. Wikipedia datescha da quest di l’urari cadenzà e la rait InterCity ch’ins enconuscha anc oz. Tranter las tschintg emprimas lingias va ina gia da Genevra a Son Gagl, traversond l’entir Plateau.
Il traject
L’IC1 collia sis chapitalas da chantun, da Genevra fin a Son Gagl cun fermadas a Losanna, Friburg, Berna e suenter Turitg. Tenor l’urari en vigur, registrà da Wikipedia, parta el da l’eroport da Genevra e sa ferma er a Renens, a Turitg Oerlikon, a l’eroport da Turitg, a Winterthur, lura a Wil, Uzwil, Flawil e Gossau avant ses terminus. Uschia survescha el ils eroports da Genevra e da Turitg.
In pajais al tact
Il princip sa reducescha ad in’idea: trens che sa cruschan en las staziuns grondas mintga ura a las medemas minutas, per che las colliaziuns sa spetgan in l’autra. Per che quai funcziunia, sa regorda l’enciclopedia, sto il viadi d’in nud ad in auter durar in dumber entir da mesas uras, cumplessiv ils fermadis; ils CFF han pia stuì gudagnar minutas sin Losanna–Berna sco sin Turitg–Son Gagl. Quai è il program Rail 2000, al qual il pievel ha ditg gea en 1987. Sia emprima fasa è terminada il december 2004: ella cumpiglia la lingia nova da Mattstetten a Rothrist, nua ch’ins cursescha cun 200 km l’ura, e fa che Berna–Turitg vegn sut l’ura.
Ils trens
En 1982 sa renconuscheva in InterCity surtut per ses vaguns climatisads, anc rars en Svizra da lez temp. Rail 2000 ha alura purtà vaguns a dus plauns, ils IC 2000. Dapi il december 2020, tenor Wikipedia, han trens a dus plauns construids da Bombardier remplazzà pli che mintga segund IC 2000 sin l’IC1.
Sin la charta
La charta mantegna be il pli essenzial: sis staziuns, da Genevra a Son Gagl, e duas rams cotschnas che van ed turnan senza fin, senza num ni logo. Ils eroports, Renens, Oerlikon, Winterthur e las pitschnas staziuns dal chantun da Son Gagl n’èn betg fermadas. Ed il temp è serrà: in ram va d’in extrem a l’auter bler pli svelt che en realitad. Ils vehichels da la charta èn qua per giugar: els na suondan nagin urari e na mussan betg nua ch’ils vairs sa chattan. Per viagiar guarda ils uraris uffizials; e sche ti vuls che la charta fetschia dapli, scriva a nus, nossas colliaziuns èn sisum sin la pagina.
Funtaunas: Wikipedia, artitgels «InterCity (Svizra)» e «Rail 2000».