Il project
La Svizra! Dapi intgins onns è ella daventada mes lieu da viver, ed jau la scuvr anc mintga di sco sch’i fiss l’emprim.
Cun quest project hai jau vulì parter cun Vus in’emoziun che deriva da l’uffanza: il desideri da guardar tut cun egls novs, e quel sien che na vegn betg la saira avant ina gita, uschè gronda è l’impazienza da sa metter en viadi. Ma era la ritgezza dal patrimoni ed ils pitschens stgazis zuppads ch’ins scuvra en mintga citad.
Las chartas m’han adina fascinà. Las chartas Dufour, las veglias chartas pendidas en las staziuns: i basta da passar cun il det sur ils nums dals lieus per che l’imaginaziun sa metta en moviment.
Per recuperar questa sensaziun, nagut na vala la regurdientscha dals vegls gieus da roll da mia uffanza, cun lur grafica simpla che laschava tut il spazi a l’imaginaziun. Da quai ina charta en low poly, fatga da paucas fatschas enstagl da millis da detagls, e che funcziuna tant bain sin in computer sco sin in telefon, en in simpel navigatur.
Arrivond en Svizra, sun jau stà incantà da la diversitad da las cuntradas, ma er perplex: sa figurar il spazi qua n’ha da far nagut cun quai che jau enconuschiva da la Belgia, mes pajais natal. Ditg è l’imagin che jau ma fascheva da las regiuns da muntogna restada fitg confusa. Cun mintga gita hai jau cumenzà a colliar las valladas ina cun l’autra, e la muntogna auta gida a vesair l’entir, en il senn propi sco en il senn figurà. Ma ma situar en tut la Svizra restava anc adina in pau casual. Las applicaziuns da swisstopo e PeakFinder m’han gidà fitg a chapir il territori. Jau vuleva dentant ir in zichel pli lunsch: ina vista simpla, a la scala da las valladas. Uschia è il project naschì, cun ina emprima charta fitg simpla ed intgins marcaders per s’orientar.
Lura hai jau pensà ch’ins pudess ir in zichel pli lunsch cun l’idea e la dar ina vart pli giuganta, cun in ballun ad aria chauda per sa mover sin la charta. L’emprim era propi fitg trid, ma insatge era vegnì en moviment.
La saira suandanta hai jau lavurà mo vi dal ballun ad aria chauda: sia furma, sia moda da sa mover, il ramur dal brischader e quel dal vent durant il sgol. Pass per pass èn vegnids intgins edifizis per figurar las citads, lura ils lais, ils flums, ils nivels, la notg, l’enviern, la lingia da tren IC1 che collia Genevra cun Son Gagl… Quai cumenzava a sumegliar ad in pitschen mund en miniatura, uschia hai jau agiuntà percurs da far en las citads.
Cun rimnar las datas m’ha ina chaussa surprais: ellas èn facilmain accessiblas e gratuitas. Il reliev da swisstopo, ils lieus da Svizra Turissem, la rait da viafier da l’Uffizi federal da traffic… Mintgatant ston ins dumandar ina clav d’access, ma quai è il sulet obstachel. En Svizra è l’access a datas avertas excepziunal.
Restava anc da dar in’olma a quest pitschen mund. Jau l’hai chattada a Château-d’Œx, en il Pays-d’Enhaut, che l’ha emprestà ses vocabulari: il ballun ad aria chauda, dal qual quai è la chapitala svizra, ed il palpiri taglià, ch’ins pratitgescha là dapi generaziuns. Il rest è suandà natiralmain: ils diaris da viadi, ils buls, las gravuras, las cusadiras e las ensainas dal satgados.
Il palpiri taglià ha scuntrà il low poly: la Svizra da giaglioffa era naschida.